از توقف تولید تویوتا تا رکورد فروش برقیها؛ تنگه هرمز صنعتی را که فکرش را هم نمیکرد تحت تاثیر قرار داد.
به گزارش خبرنگار عصر خدمات، وقتی ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آمریکا و اسرائیل حمله به ایران را شروع کردند، کمتر کسی فکرش را میکرد که چند هفته بعد یک کارخانهی خودروسازی در ژاپن بخاطر همین اتفاق دستورالعمل توقف تولید صادر کند. اما این دقیقاً همان چیزی است که اتفاق افتاد. جنگ ایران به یکی از بزرگترین تکانهای صنعت خودرو جهان در سالهای اخیر بدل شد؛ نه فقط برای خاورمیانه، بلکه برای همهی دنیا.
تویوتا توقف کرد، مزدا هم پشت سرش
اولین نشانه ضعف در صنعت خودرو از ژاپن آمد. تویوتا در مارس ۲۰۲۵ دستور توقف موقت تولید خودروهایی که مقصدشان خاورمیانه بود را صادر کرد. در این لیست چه خودروهایی قرارد داشت ؟ لندکروزر، پرادو و چند SUV دیگر که خاورمیانه برایشان یکی از اصلیترین بازارها محسوب میشود. در مجموع حدود ۴۰ هزار دستگاه از مارس و آوریل حذف شد.
مزدا هم دست روی دست نگذاشت و دستور توقف کامل ارسال به خاورمیانه را صادر کرد. تیراژ سالانهی این شرکت برای کل منطقه حدود ۳۰ هزار دستگاه است که در ماهها ی اخیر عملاً صفر شد.
نتیجهی این توقفها عرضه و فروش چه بود؟ فروش تویوتا در خاورمیانه نزدیک به ۳۳ درصد سقوط کرد. این رقم برای یک برند که ۱۷ درصد کل بازار خودروی خاورمیانه را در دست دارد ،یک شوک واقعی بشمار می رود. البته تویوتا فقط در خاورمیانه ضربه نخورد. آمریکا ۸.۵ درصد، چین ۸ درصد و ژاپن ۷.۸ درصد افت فروش داشتند که همه با جنگ علیه ایران مرتبط دانسته می شوند.
تنگه هرمز؛ رگ حیاتی که همه نگرانش هستند
مرکز همهی این اتفاقات تنگه هرمز است. این آبراه که روزانه حدود یکپنجم کل نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، بهطور رسمی بسته شد. شرکتهای حملونقل از ترس قرار گرفتن در خط آتش، مسیرهای جایگزین دور و طولانیتری انتخاب کردند. بیمهی کشتیها چند برابر شد و حتی برخی شرکت های بیمه زیر بار تامین جبران خسارت برای کشتی در صورت بروز مشکل نمی شوند، زمان رسیدن کالا ۱۰ تا ۱۴ روز اضافه شده است و هزینههای لجستیک از کنترل خارج.
این اتفاق برای صنعت خودرو یعنی قطعاتی که باید بهموقع میرسیدند نرسیدند. خودروهایی که باید فروخته میشدند به مقصد نرسیدند. کارخانههایی که با سیستم just-in-time کار میکنند ، یعنی قطعه باید دقیقاً همان لحظهای که نیاز دارند برسد ، بیشتر از بقیه آسیب دیدند.
«برنشتاین» یکی از معتبرترین موسسات تحلیل مالی دنیا، در گزارشی مشخص کرد که تویوتا با ۱۷ درصد، هیوندای با ۱۰ درصد و چری با ۵ درصد بیشترین سهم را در بازار خاورمیانه دارند . یعنی حالا دچار بیشترین ریسک هم شده اند. هلدینگ بزرگ استلانتیس هم در اروپا وضع خوبی ندارد؛ سهامش در همان هفتهی اول جنگ علیه ایران ۱۱ درصد ریخت.
نفت گران شد، برق جذاب شد
اما یک اتفاق غیرمنتظره هم در این میان افتاد و شاید مهمترین تأثیر درازمدت جنگ ایران روی صنعت خودرو جهان همین باشد.
قیمت نفت در ابتدای بحران به بالای ۱۱۳ دلار در هر بشکه رسید. بنزین در آمریکا برای اولین بار در چهار سال از ۴ دلار در هر گالن گذشت. در اروپا میانگین قیمت بنزین در طی سه هفته از اوایل مارس تا اواسطش بطور محسوسی بالا رفت. با همه این اعداد مصرفکننده شروع کرد به حساب کتاب، فروش خودروهای برقی ناگهان جهش کرد. که شاید جالب باشد در بازار ایران نگرانی ها بیشتر شد چرا که شخص اول بزرگترین و به اصطلاح متمدن ترین کشور دنیا یعنی دونالد ترامپ ایارن را به خاموشی بزرگ ( زدن نیروگاه های برق اصلی ) تحدید کرد و این مبحث موجب سردرگمی مالکان خودرو برقی در ایران شده بود که حالابا وضع آتش بس کمی از این نگرانی ها کم شده است.
آمار مارس ۲۰۲۶ حیرتانگیز است؛فروش خودرو های برقی دستدوم در آمریکا در یک ماه ۵۴ درصد جهش کرد. در لیست فروش خودرو برقی صفر کیلومتر ۲۰ درصد از فوریه هم بالاتر رفت.
در پس این اخبار هیوندای گفت فروش محصولات برقیاش ۴۰ درصد از ماه قبل بیشتر شده و مدیرعاملش مستقیماً گفت بخشی از این جهش به قیمت بالای بنزین برمیگردد.
اما آمار در کشور های دیگر دنیا جالبتر می شود. در ژاپن ، همان کشوری که سالها در پذیرش خودروهای برقی کند بود ؛ فروش ماهانهاش سه برابر شد. کره جنوبی ۱۷۲ درصد رشد را در این مورد به خود دید و در انگلستان با ۸۶ هزار دستگاه خودرو برقی فروختهشده در مارس رکورد تاریخی ثبت شد.در استرالیا اعادا و ارقام رسید به ۱۴.۶ درصد سهم خودرو برقی از کل فروش ،تقریباً دوبرابر همین ماه سال قبل؛ فرانسه فروش تسلا را سه برابر از همیشه دید که خود قابل توجه است. در استرالیا یک فروشندهی خودرو برقی دستدوم گفت: پیدا کردن خودروی برقی کارکرده در محدودهی ۲۰ تا ۵۰ هزار دلاربه کاری غیرممکن بدل شده است.
یک استاد دانشگاه آکسفورد، در حوزه انرژی این تفاوت را خیلی ساده توضیح داد: در اروپا با قیمتهای فعلی، ماهانه رانندگی باخودرو بنزینی حدود ۱۶۲ دلار هزینه دارد که اگر خودرو تبدیل به برقی شود این عدد به ۷۶ دلار تبدیل می شود . این فاصله حالا خیلی ملموستر از قبل شده.
پیام این اتفاقات برای ایران
از زاویهی صنعت خودروی ایران هم این اتفاقات معنا دارد ؛ روز هایی هم تلخ و هم شیرین.تلخش اینکه واردات خودرو در ماههای جنگ تقریباً متوقف شد. شرکتهایی که برنامهی واردات داشتند ترمز زدند. ارز نوسان داشت و ریسک هر تصمیمی را پیش از همیشه بالا برده بود . برندهایی مثل لوکانو و تیگارد که در آستانهی عرضهی محصولات جدید بودند، مجبور شدند برنامهها را به تعویق بیندازند.
شیرینش اینکه آتشبس الان یک پنجرهی جدید باز کرده. اگر این آرامش پایدار بماند، واردکنندگانی که زیرساخت تجاریشان با برندهای چینی و کرهای برقرار است میتوانند از فضای جهانی که دارد به سمت برقی و هیبریدی میرود بهره ببرند. جهان درس گرفته که وابستگی به نفت خاورمیانه ریسک دارد که خود نوع نگاه به مسیر های توسعه غربی ها را تغییر می دهد و شاید از این پس خودرو های برقی بیشتر از قبل مهم تر شوند.
نویسنده : علی غفاری
