عرضه در بورس کالا به عنوان یک راهکار نوین و مؤثر میتواند مزایای زیادی برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان واقعی در دسترسی به محصولات مختلف داشته باشد، به ویژه در شرایطی که قیمتگذاری دستوری و زیاندهی تولید، چالشهای زیادی را برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است.
عرضه خودرو در بورس کالا در اردیبهشت 1401 با تعداد محدودی از خودروها و با سر و صدای مخالفان این موضوع آغاز شد که نتیجه مطلوبی برای شرکت های خودروسازی بزرگ داخلی در برداشت. این عرضهها از مرداد ماه همان سال رونق گرفت و طبق آمار تعداد خودروهای عرضه شده در بورس کالا در بازه زمانی مرداد و شهریور ماه به ترتیب ۶۰۰ و ۷۳۳ دستگاه خودرو بود.
در ادامه عرضههای انجام شده، از پاییز ۱۴۰۱ میزان عرضه خودروهای سواری در بورس کالا با افزایش چشمگیر روبرو شد و تعداد عرضهها در آبان ماه ۲هزار و ۵۲۲ دستگاه، آذر ماه به ۱۳هزار و ۸۴۸ دستگاه و در دی ماه به ۳۰هزار و ۹۱۳ دستگاه خودرو رسید.
در ادامه این روند با افزایش عرضهها شاهد تاثیر مثبت این اتفاق بر بازار خودرو و نیز منصفانه شدن قیمتها در بازار بودیم، به طوری که در بهمن و اسفند ۱۴۰۱ نیز به ترتیب ۱۱هزار و ۱۶۰ و ۱۱هزار و ۲۶۵ دستگاه خودرو در بورس کالا عرضه شد.
به طور کلی در سال ۱۴۰۱، تعداد ۶۸ هزار و ۲۱۵ خودرو به ارزش ۴۱ هزار و ۵۶۴ میلیارد تومان مورد معامله قرار گرفت، در این فاصله زمانی تعداد ۲۱۰هزار و ۵۸۱ تقاضا برای خرید خودرو از بورس کالا وجود داشت.
براساس بررسی های انجام شده در سال ۱۴۰۱، محصولات خودروسازانی از قبیل «بهمندیزل، ایرانخودرو، بهمنموتور، سایپا، سیبا موتور، آرینپارسموتور و کرمانموتور» بر روی تابلوی بورس کالا رفت و خودروهایی مانند «جک جی ۴، جک اس ۵، شاهین، هایما اس ۵، هایما اس ۷ و اس ۷ سفارشی، هایما اس ۸، تارا اتوماتیک و دستی، کیامسی تی ۸، پژو ۲۰۷ دستی، اتوماتیک، فیدلیتی ۵ و ۷ نفره، دیگنیتی و لاماری» در بورس کالا معامله شدند و این آمار نشان از مشارکت ۳۱ استان کشور را در خرید خودرو از طریق بورس کالا است.
نکته قابل توجه اینجاست که در سال ۱۴۰۱ بیش از ۹۹۰ هزار دستگاه خودرو توسط ۲ شرکت بزرگ خودروسازی سایپا و ایران خودرو تولید شد اما در مجموع ۶۸ هزار دستگاه خودرو در بورس کالا معامله شد که این رقم کمتر از ۷ درصد از کل فروش خودروی تولید شده در سال ۱۴۰۱ را شامل می شد.
البته معاملات ۶۸ هزار و ۲۱۵ دستگاه خودرو به ارزش ۴۱ هزار و ۵۶۴ میلیارد تومان در بورس کالا نشان میدهد که با توجه به محدود بودن حجم ، اما اثرات بسیار ارزشمندی در صنعت و بازار خودرو به بار آورده و رقمی معادل ۱۵هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان سود به تولیدکنندگان خودرویی که از قیمتگذاری دستوری رها شده اند، رسانده است.
این سود ناشی از عرضه خودرو در بورس کالا به این علت محقق شد که خودروسازان توانستند محصولات خود را با نرخی بالاتر از قیمت دستوری و البته بسیار کمتر از قیمتهای غیررسمی بازار به فروش برسانند که این امر ناشی ازتعادل بخشی به بازار خودرو در زمان عرضه در بورس کالا است.
در این شرایط معادل ۱۰ هزار میلیارد تومان از ارزش کل معاملات خودرو به سود مصرفکنندگان تمام شد، چراکه خریداران خودرو در بورس معادل ۱۰ همت، خودرو را ارزان تر از نرخ های بازار آزاد خریداری و حتی زودتر از شرایط قرعه کشی شرکت ها تحویل گرفتند.
البته برنده آخر معاملات خودرو در بورس کالا دولت است، چراکه سهم دولت از معاملات بورسی خودرو، یک هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان به عنوان درآمد مازاد شناسایی شده از طریق مالیات بر ارزش افزوده بود و دلالان تنها بازنده معاملات خودرو در بورس کالا هستند که این افراد هر چند اندک دست و پای زیادی برای پا برجا ماندن قیمت گذاری دستوری می زنند.
بورس کالا با فراهم کردن بستری شفاف، امکان کشف قیمتهای واقعی را فراهم میآورد. تولیدکنندگان میتوانند محصولات خود را با قیمتهای متعادل و بر اساس تقاضا و عرضه در بازار عرضه کنند، که این امر به کاهش قیمتهای غیرمنصفانه و ناپایداری کمک میکند.
عرضه کالاها در بورس این امکان را به مشتریان واقعی میدهد که به راحتی به محصولات دسترسی داشته باشند. در این راستا، مصرفکنندگان میتوانند به طور مستقیم از تولیدکنندگان خرید کنند و از واسطهها دور بمانند که این موضوع منجر به کاهش هزینههای اضافی میشود.
با عرضه محصولات در بورس کالا، تولیدکنندگان میتوانند از نوسانات قیمتی آگاه شوند و بر اساس شرایط بازار محصولات خود را عرضه کنند. این امر به آنها کمک میکند تا از زیاندهی ناشی از قیمتگذاری دستوری جلوگیری کنند و به بهبود وضعیت مالی خود بپردازند.
حضور در بورس کالا باعث افزایش رقابت بین تولیدکنندگان میشود، که این موضوع میتواند منجر به بهبود کیفیت محصولات و نوآوری شود. تولیدکنندگان با توجه به بازخورد بازار، تلاش میکنند تا خدمات و محصولات بهتری را ارائه دهند.
عرضه خودرو و سایر محصولات در بورس کالا فرآیند خرید را برای مشتریان تسهیل میکند. مشتریان میتوانند با اطلاع از قیمتهای روز و شرایط بازار، تصمیمات بهتری در خرید اتخاذ کنند و از خریدهای ناگهانی و غیرضروری جلوگیری نمایند.
در مجموع، عرضه در بورس کالا میتواند با ایجاد شرایط مناسب و شفاف، به نفع تولیدکنندگان و مصرفکنندگان واقعی باشد و به بهبود کیفیت و قیمت محصولات کمک کند.
