اگر به فرض قرار باشد، صنایع مختلف در جهان را در یک هِرم قرار بدهیم، صنعت خودرو بی شک در راس آن قرار می گیرد. زیرا این صنعت یکی از بزرگ ترین مشتریان صنایع دیگر است.
یک خودرو در حقیقت از چند هزار قطعه با فرآیندهای ساخت مختلف و صدها متریال ساخته می شود. به عبارتی خودرو را می توان یکی از پیچیده ترین ساخته های کاربردی بشر به حساب آورد.صنایع پتروشیمی، نفت، الکترونیک، فولاد، پلاستیک، چسب، لاستیک،مواد مرکب و … همگی فقط بخشی از زنجیره تامین صنعت خودرو هستند و عملا خودروسازان بزرگ ترین مشتریان این صنایع در جهان به شمار می روند. این در حالی است که هر یک از قطعات در یک خودرو دارای چندین استاندارد بوده و برای ساخت آنها فرآیندهای مختلف قالب سازی، جوشکاری، ماشین کاری، تست و آزمایش و در نهایت کنترل کیفیت انجام می شود.
در صنعت خودرو بی شمار تخصص وجود دارد. برای مثال بخش برق و الکترونیک در این صنعت یک تخصص خاص است. به این ترتیب متخصصین برق و الکترونیک نمی توانند، گیربکس طراحی کنند. زیرا طراحی و ساخت این بخش متخصصین ویژه خود را دارد. تنها بخشی از دانش واحد های الکترونیک در طراحی گیربکس های جدید به کارگیری می شود و عملا تنها در مجموعه انتقال قدرت چندین دانش به کارگیری می شوند.
همه آنچه که در بالا ذکر شد، تنها بخشی از فرآیندهای این صنعت است و هنوز در خصوص دانش مونتاژ، نمونه سازی، کالیبره سازی با استانداردهای زیست محیطی و ایمنی، شبکه خدمات پس از فروش و …. سخن نگفته ایم و در این یادداشت نیز قصد بررسی این حوزه ها را نداریم. اما مقصود از بیان این نکات این است که بدانیم، برای سخن گفتن در خصوص مباحث تخصصی یکی از پیچیده ترین صنایع جهانی دست کم باید متخصص این صنعت باشیم.
این در حالی است که متاسفانه در ایران شرایط کاملا متفاوتی وجود دارد. به این معنی که بسیاری از افراد در حالی در مورد صنعت خودرو و حتی استانداردهای آن سخن می گویند که کمترین دانش و تخصصی در این خصوص ندارند! البته به نظر می رسد، صنعت خودرو در طول دو دهه گذشته بیش از این که به خصوص از نگاه اهالی بهارستان یک صنعت تخصصی و استراتژیک باشد، یک دستاویز خوب برای ((تیتر یک )) بودن در رسانه ها بوده است.
این روند غلط در طول سال های اخیر و هم زمان با گسترش ابزارهای رسانه های به ویژه در فضای مجازی قوت گرفته و حتی گاهی شاهد آن هستیم که یک نماینده مجلس که از نظر تحصیلات آکادمیک نیز با صنعت خودرو تناسبی ندارد، در خصوص استاندارداهای این صنعت آن چنان سخنانی می گوید که حتی متولی استانداردهای خودرو یعنی سازمان ملی استاندارد هم هاج و واج می ماند!
به طور کلی افراد غیر متخصص از سازمان ها، ارگان ها و … هر روز آنقدر در مورد صنعت خودرو در رسانه ها مصاحبه می کنند که تعداد اخبار تولید شده با موضوع صنعت خودرو حتی در حال پیشی گرفتن از اخبار سیاسی روز است. این در حالیست که با همه کاسه های داغ تر از آش، امروز نه حال و روز صنعت گران خودرو خوب است، نه خریداران و نه زنجیره تامین.
شاید بهتر باشد، بدانیم در صنعت خودرو استانداردهایی وجود دارد که افراد غیر متخصص کمترین اطلاعاتی در آن خصوص ندارند. به طور مثال برای طراحی یک آینه بغل که شاید یکی از ساده ترین قطعات در خودرو به نظر برسد، بسته به نوع آن بین 20 تا 30 استاندارد مختلف وجود دارد. تنها بخشی از این استانداردها شامل دوام، مقاوت های حرارتی، تغییر نقاط کانونی، رفلکشن نور، مکانسیم های مکانیکی و تداخلات رادیویی یا EMC است. مباحثی کاملا تخصصی تنها برای یک آینه بغل! با این توضیح سوال اینجاست چگونه افراد مختلف می توانند خود را کارشناس صنعت خودرو و منتقدین مباحث تخصصی چون استانداردها بنامند؟
هر چند صنعت خودرو کشور بدون شک دارای مشکلات بزرگی در ساختارهای مدیریت تا مهندسی و در نهایت محصولات است، اما نباید فراموش کرد، برای بهبود روند این صنعت تخریب آن توسط افراد غیر کارشناس فقط گره را کورتر می کند. به خصوص متاسفانه نظرات غیر کارشناسی در سال های بعد از تحریم از سوی بعضی نمایندگان مجلس بیش از گذشته مطرح شده است. البته فراموش نکنیم، بسیاری از منتقدین امروز در روزهایی که خبری از تحریم ها نبود، از میهمانان ویژه بریدن روبان های افتتاح خطوط تولید و رونمایی از محصولات خودروسازان بوده اند.
اگر صنعت خودرو ایران را همچون یک فیلم سینمایی فرض کنیم که به نمایش عمومی درآمده است، هر فرد می تواند با توجه به میزان درک خود از هنر سینما ( صنعت خودرو) نظراتی مثبت یا منفی در خصوص آن بیان کند. اما در صورتی که این فیلم در جشنواره تخصصی به نمایش دربیاید، تنها هیئت داوران هستند که می توانند، نظرات تخصصی در خصوص آن ارائه کنند، نه آنهایی که هر چند سال یک بار با بلیت VIP چشمشان به پرده نقره ای می افتد.
آنچه که مسلم است، صنعت خودرو کشور تا جلب رضایت مردم راه بی پایانی دارد. اما سوال اینجاست، در کدام یک از صنایع دیگر رضایت به حد اعلاء وجود دارد؟ آیا در حوزه لوازم خانگی و خدمات عمومی این رضایت وجود دارد؟ در کدام یکی از کشورهای توسعه یافته و حتی توسعه نیافته دیگر نمایندگان مجلس و افراد مختلف مسئول و غیر متخصص تا این حد در صنعت خودرو رفت و آمد می کنند؟ بازدید از خطوط تولید توسط بانک ها، سازمان ها، ارگان ها و نهادهای غیر متخصص چه کمکی به روند توسعه صنعت خودرو، کیفیت محصولات و رفع نگرانی های عمومی در این صنعت می کند؟
نگارنده در طول دوران فعالیت خود در صنعت خودرو به خاطر ندارم در کشورهای صاحب خودروسازی نمایندگان، مسئولین و افراد غیر مرتبط با این صنعت هر روز به این میزان مصاحبه و گفت و گو با موضوع خودرو داشته باشند. در پایان باید گفت؛ صنعت خودرو در ایران اشکالات فراوانی دارد، اما راه حل آنها غُر زدن نیست. شاید وقت آن رسیده اهالی بهارستان از مصاحبه های خود کاسته و با به روز رسانی اطلاعات خود مسیر اصلاح این صنعت را در نقش قانون گذار هموار کنند.
یادداشت:امید آورزمانی
انتهای پیام
