حدود یک سال قبل بود که همایش زنجیره تامین کرمان موتور با حضور ۲۵۰ قطعه ساز و فعالان زنجیره تامین این خودروساز در سالن همایش های صدا و سیما برگزار شد. نگارند چند روز پس از این برنامه یادداشتی با عنوان ((قطب سوم از کویر کرمان می آید؟/ پیمایش سخت تا قله خودروسازی)) نوشته و در پایگاه خبری عصر خدمات منتشر کردم. حالا کمتر از یک سال از انتشار آن یادداشت گذشته و کرمان موتور طبق آمارهای تولید روی سکوی سوم خودروسازی کشور ایستاده است.
جاده مخصوص نشینان کرمانی در حالی توانسته اند طبق آمارهای 7 ماهه تولید صنعت خودرو کشور به جایگاه سوم دست پیدا کنند، که مانند دیگر خودروسازان بخش خصوصی در ایران مشکلات عمومی داشته اند! از عدم اختصاص به موقع و کافی ارز گرفته تا انفجار اسکله شهید رجایی و دود شدن بخش زیادی از کانتینرهای CKD و البته جنگ 12 روزه و قطعی برق.
اما سوال اساسی شاید این باشد که چرا کرمانی ها که مشکلات عمومی بسیاری همچون دیگران داشتند، امروز نه تنها حال عمومی خوبی دارند که حال خصوصی آنها نیز خوب است؟ برای پاسخ به این سوال قطعا نگاه به 7 ماه اخیر یک نگاه سطحی به حساب می آید، زیرا دست کم در 5 سال اخیر کرمان موتوری ها استراتژی های کلانی تدوین و اجرا کردند که در تلاطم های دریای اقتصاد و صنعت ایران راه را به ساحل گم نکنند.
به طور مثال کافی است، ببینیم برندهای چینی حاضر در بازار ایران در همکاری با شریکان خود چگونه رفتار کرده اند؟ برای مثال دانگ فنگ و چِری به عنوان بازیگران اصلی بازار مونتاژی های ایران دست کم با بیش از 3 برند کاملا متفاوت در ایران همکاری دارند. چری علاوه بر داشتن دست شریک تجاری قدیمی یعنی مدیران خودرو در دست، با دست دیگر دست گروه بهمن (Jetour) ، ماموت لوکانو( JAECOO) و به تازگی آرین موتور (Kaiyi) را می فشارد.
اما قرار داد همکاری کرمان موتور با JAC به گونه ای بوده که این برند ( به جز بخش تجاری) سال هاست در کویر زرین کرمان کمپ خود را برپا کرده و چراغ تولید در شهر بَم به عنوان پایگاه اصلی و انحصاری این برند در ایران همیشه روشن بوده است. هر چند گاهی این چراغ به دلایل خاص فعالیت و سرمایه گذاری در ایران کم نور شده، اما هیچ گاه خطوط تولید کرمان موتور خاموشی را تجربه نکرده اند.
احتمالا می خواهید، بدانید دستاورد این فعالیت انحصاری و عدم گسترش فعالیت های جک با دیگر برندهای ایرانی چیست؟ پاسخ این سوال ساده است، کسب اعتبار و مشتری وفادار! کسب اعتبار به این معنی که برند جک را در بازار ایران همه با کرمان موتور می شناسند. یک پیمان برد برد برای هر دو طرف ایرانی و چینی. به شکلی که حتی بعد از وضع تحریم های ترامپی و سخت تر شدن همکاری ها بین دو طرف که موجب تغییر نام و لوگو کرمان موتور به KMC شد نیز، اندکی از اعتبار برند جک و کرمان موتور کاسته نشد و مشتریان وفادار باقی ماندند.
البته این همه ماجرا نیست، زیرا اعتماد دو طرف در همکاری های مشترک باعث رشد دانش فنی و البته Benchmark مدل جک در ساختارهای سازمانی کرمان موتور هم شده است. از این رو طی 5 سال اخیر کرمان موتور توانسته ضمن چابک سازی خود در بخش مهندسی محصول، مارکتینگ و مدیریت بحران، سبد محصولات خود را نیز توسعه دهد. به گونه ای که امروز پیک آپ سازان سنتی بازار ایران با سابقه چند دهه تولید به گردپای کرمانی ها نیز نمی رسند.
نکته جالب توجه دیگر در مورد کرمان موتور توانمندی های این خودرساز در مواجه با بحران های خاص ایران است. برای بسیاری از اهالی صنعت و مردم این سوال پیش آمده که چرا کرمان موتور بیشترین طرح فروش را طی 7 ماه گذشته داشته است؟ این در حالیست که رقیبان سنتی این خودروساز در بخش خصوصی این گونه نیستند! این در شرایطی است که حتی کرمانی ها در بخش تحویل تعهدات معوق نیز از بقیه جلوترند.
پاسخ سوال بالا را باید با دو نگاه داد، اول ارتباط و اعتماد بسیار خوب شریک خارجی به کرمان موتور و دوم برنامه ریزی های حوزه تامین مبتنی بر واقعیت های موجود و پیش بینی چالش ها. هر چند خودروسازان کویر کرمان همچون ایران خودرو و سایپا دو خودروساز اول لیست کمتر از سال قبل خودرو تولید کرده اند، اما افت تولید آنها نیز همچون صدرنشینان جدول به دلیل مشکلاتی که ریشه جاده مخصوصی ندارد، اتفاق افتاده است.
در حقیقت توان حفظ سهم بازار 5 درصدی همچون سال قبل و تامین قطعات به میزان کافی توسط کرمان موتور ناشی از مدل مدیریت SWOT است که در یادداشت سال گذشته، نگارنده به آن اشاره کردم. زیرا در این نوع مدیریت با تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای سازمان و بستر فعالیت، در نهایت داده هایی حاصل می شود که می توانند، نقشه راهبری آن سازمان را در مسیر توسعه و با اتکا بر واقعیت ها نه آرزوها ترسیم کنند.
ضمنا نباید فراموش کرد، کرمانی ها در شرایطی توانسته اند تولید خود را به ویژه طی هفته ای اخیر بالا ببرند که در حادثه انفجار بندر شهید رجایی بخش زیادی از قطعات وارداتی محصولات آنها از بین رفته است و حتی قطعی برق هم به ویژه در تابستان موجب تعطیلی گاه و بیگاه خطوط تولید آنها در ایام هفته شده بود.
نکته جالب توجه دیگر در خصوص عملکرد موفق کرمان موتور، طرح ریزی زیرساخت برای توسعه محصول با برند خود و البته استفاده از پلتفرم های شریک تجاری خارجی است. امری مرسوم در صنعت خودرو جهان که باعث چالاکی در طراحی، مهندسی، کاهش هزینه و رقابت پذیری محصول می شود. استراتژی درست که باعث شده 3 پلتفرم KP۱، KP۲ و PS1 در چنته کرمانی های جاده مخصوص نشین باشد.
هر چند نباید فراموش کرد، مدیران خودرو به عنوان سومین خودروساز بزرگ کشور در سال گذشته و البته سودده ترین خودروساز ایران به دلایل مختلف از جمله مسائل سیاسی، تحریمی و … در سال جاری نتوانسته جایگاه خود را حفظ کند، اما دیگر خودروسازان بخش خصوصی هم نتوانستند جایگاه مدیرانی ها را تصاحب کنند. زیرا کرمانی ها ره روانی آهسته، اما پیوسته هستند.
به نظر می رسد، کرمان موتور استراتژیی را در مدل توسعه خود انتخاب کرده است که تمرکز آن قدرتمند شدن در حوزه زیرساخت هاست نه بیلبوردها. از این رو نگارنده عقیده دارم، با توجه به فعالیت های زیرساختی این خودروساز به ویژه در توسعه داخلی سازی و پلتفرم ها، در سال آینده هم قطب اول خودروسازی در حوزه های ذکر شده کرمان موتور خواهد بود.
یاداشت: امید آورزمانی
